Bahove kapi Dragana Beograd

 Poslednjih godina se u kliničkoj praksi stručnjaci sve češće sreću sa klijentima koji izveštavaju o intenzivnim tegobama poznatim pod imenom panični napad ili panični poremećaj. Koje su osnovne karakteristike i simptomi tog poremećaja?

Napad panike (od grčke reči panikos - iznenadan i bezrazložan strah) sastoji se od specifičnog i često vrlo zastrašujućeg doživljaja  intenzivnog straha, kao i doživljaja nastupajuće katastrofe i ličnog kolapsa, što često bude praćeno i mnogim neprijatnim telesnim senzacijama, kao što su lupanje srca, osećaj nedostatka vazduha ili „stezanje“ u grudima, vrtoglavica, muka i sl.

Svi ovi simptomi se javljaju spontano i naglo, vrlo brzo se intenziviraju i vrlo brzo dostižu svoje najizraženije forme, obično traju kratko, nekoliko minuta, vrlo retko nekoliko sati, nakon čega spontano prestaju. O paničnom poremećaju se govori kada postoje učestali napadi panike koje karakteriše intenzivan strah od narednih napada i od njihovih mogućih posledica. Često se, zajedno sa paničnim poremećajem, javlja i agorafobija (grčki agora - trg i fobeo - bojim se) koja obično podrazumeva strah od otvorenog prostora, izlaska iz kuće ili ostajanja u kući bez pratioca, strah od javnih mesta ili velikih skupova, stajanje u redu, strah od putovanja, mostova i sl.

Ovaj strah najčešće je uzrokovan upravo strahom od očekivanog narednog napada panike i mogućih posledica, koje mogu nastati, ukoliko je osoba sama ili nezaštićena. Što se tiče nastanka paničnih poremećaja, ne postoje uniformni zaključci. Dva glavna pristupa u tumačenju nastanka i prirode paničnih poremećaja su biološki modeli (koji traže biološke faktore u nastanku poremećaja) i kognitivni i kognitivno - bihejvioralni modeli (koji naglašavaju presudnu važnost našeg mišljenja, uverenja i tumačenja pojedinih situacija i senzacija u nastanku poremećaja).

U psihologiji i psihijatriji su svakako dominantni upravo kognitivni modeli, pa ćemo o njima reći i nešto više.  Ovi modeli uglavnom objašnjavaju da osobe koje imaju panični poremećaj, uglavnom imaju sklonost da na katastrofičan način  interpreiraju telesne senzacije, koje predstavljaju uobičajene znake anksioznosti (lupanje srca, nedostatak vazduha, osećaj nestabilnosti...), te ih tumače kao siguran znak neke ozbiljne telesne ili duševne bolesti od koje mogu odmah da umru ili da „polude“. 

Ono što je najneprijatnije kod paničnih napada i što često znatno poremeti režim funkcionisanja klijenta i obavljanje svakodnevnih obaveza, jeste upravo snaga i intenzitet telesnih senzacija koje su se javile i koje budu propraćene katastrofičnim doživljajem i tumačenjem, što i bude osnova za javljanje paničnog poremećaja, jer osoba sa paničnim poremećajem pomenute znakove doživljava kao nagoveštaj opasnosti i neposredne životne ugroženosti.

Što je najgore, ova katastrofična interpretacija dovodi do povećanja opšte uzbuđenosti organizma i do novih telesnih senzacija, koje se opet katastrofično tumače i dovode do povećanja straha, te se sve organizuje u jedan začarani krug koji na kraju završi sa krajnjom eskalacijom straha i telesnih simptoma i, koje su svakako vrlo neprijatne za klijenta.

Kod osoba sa paničnim poremećajem je takođe primećena i hipersenzibilnost na telesne senzacije tj. njihova prevelika fokusiranost na zbivanja u telu, te i najmanja promena u ritmu rada srca ili disanja, bude okidač za otpočinjanje novog „zatvorenog katastrofičnog kruga“. Nakon javljanja prvih paničnih napada, osoba obično počinje da izbegava sve situacije koje mogu da izazovu pojavu neprijatnih telesnih senzacija, te izbegava fizički napor da ne bi došlo do ubrzanog rada srca ili izbegava gužve i zatvoreni prostor zbog osećaja nestabilnosti, straha od nedostatka vazduha ili straha od pada.

Kao posledicu, osoba usvaja tzv. „bezbedno ponašanje“ koje podrazumeva izbegavanje svih pomenutih situacija i na taj način se onemogućava da klijent uvidi da su njegovi simptomi potpuno bezopasni i da su prateća uverenja i strahovi potpuno iracionalni. Upravo iz ovog razloga panični napadi, ukoliko se adekvatno ne tretiraju, znaju kod nekih osoba da traju i dugi niz godina, dok se, sa kvalitetnim pristupom, rešavaju za relativno kratko vreme.

U skladu sa ovim, jedan od vrlo važnih elemenata u terapiji paničnog poremećaja je edukacija pacijenta, ali i njegove porodice, jer pacijenti često dolaze sa idejom da imaju neku opasnu fizičku ili psihičku bolest, dok porodica često ne pruža podršku i razumevanje klijentu, misleći da mu nije ništa i da samo „preuveličava“, te da to mora sam da prevaziđe, što za klijenta svakako zna da bude vrlo obeshrabrujuće.

Svakako je vrlo bitno i da lekari opšte prakse ili specijalisti prepoznaju ovaj poremećaj kod svojih pacijenata, pošto se osobe, koje prvi put dožive situaciju paničnog napada, često prvo obrate lekaru opšte prakse, kardiologu ili nekom od lekara specijalista, misleći da imaju neki ozbiljan fizički problem, te neprepoznavanje pravog uzroka i prirode problema može značajno da prolongira proces izlečenja i obeshrabri samog klijenta.

Uobičajena praksa psihijatara je da se panični poremećaji leče kombinacijom farmakoterapije i psihoterapije. Tokom psihoterapije, klijenti se prvo detaljno upoznaju sa prirodom ovog poremećaja i mehanizmima njegovog nastanka i održavanja. Tokom terapije, klijenti uglavnom vode „dnevnike“ paničnih napada u kojima zapisuju situaciju u kojoj se napad javio, simptome i njihov intenzitet (na skali od 0 do 100), prateća razmišljanja, strah i njegov intenzitet, ponašanje, kao i iracionalna uverenja vezana za tu situaciju.

Kasnije se uvodi i kolona u koju se upisuju nova, racionalna razmišljanja vezana za pojavu simptoma, koja su vrlo značajan segment u terapiji, jer klijent stiče saznanje i iskustvo da može da kontroliše javljanje i tok paničnih napada, što značajno smanjuje strahove i anksioznost vezane za iščekivanje narednog napada. Takođe se klijentima demonstrira i kako sama hiperventilacija tj. ubrzano disanje proizvodi simptome koji se javljaju tokom napada panike,a podučavaju se i određenim vežbama relaksacije.

U terapiji paničnog poremećaja u značajnoj meri može da pomogne i terapija Bahovim cvetnim esencijama. Priroda i domen delovanja ovih esencija jesu upravo mentalna i emocionalna stanja, te se za ovu svrhu i u skladu sa specifičnim simptomima koje klijent ima i pravi kombinacija odgovarajućih esencija.

Ove esencije klijentima mogu da pomognu da se značajno smanji intenziti negativnih misli i emocija, preplavljujućih strahova, da se umire negativne misli i katastrofične interpretacije i da se klijent smiri, kako u periodima samih paničnih napada, tako i u intervalima između njih.

Bahove cvetne esencije koje se najčešće koriste u ovakvim prilikama su: Cherry Plum- za kontrolu preplavljujućeg impulsa  Rock Rose- protiv parališućih, preplavljujućih strahova White Chestnut- protiv upornih ružnih misli i katastrofičnih interpretacija Rescue Remedy- lek za trenutno smirenje, koji se pokazao kao izvanredan upravo u situacijama paničnog napada i koji ne dozvoljava da dođe do eskalacije negativnog uzbuđenja, straha i pratećih simptoma. Pored pomenutih esencija, često se dodaju i još neke iz repertorijuma Bahovih cvetnih esencija, u zavisnosti od specifičnih simptoma klijenta, kao i njegovog doživljaja same situacije.

Bahove cvetne esencije, kao potpuno prirodne i netoksične, mogu da se iskoriste kao izvanredna pomoć u tretiranju paničnog poremaćaja. Njihovom upotrebom klijent će iskusiti značajno trenutno olakšanje od intenzivnih i neprijatnih simptoma, a takođe će znatno ubrzati i olakšati proces potpunog oporavka i povlačenja karakterističnih simptoma. 

Bahove cvetne esencije, kao potpuno prirodne i netoksične, mogu da se iskoriste kao izvanredna pomoć u tretiranju paničnog poremaćaja. Njihovom upotrebom klijent će iskusiti značajno trenutno olakšanje od intenzivnih i neprijatnih simptoma, a takođe će znatno ubrzati i olakšati proces potpunog oporavka i povlačenja karakterističnih simptoma. 

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Jelena Vujačić